fbpx

Xem lưỡi để biết nguyên khí còn đầy đủ hay đã vơi hụt, xem tưa lưỡi để biết bệnh phát xuất, phát phần trên, giữa hay dưới, lưỡi được chia làm 3 phần để quan sát:

–         Phần đầu lưỡi (cũng gọi là chót lưỡi): Thuộc về thượng tiêu – ứng với phổi

–         Phần giữa lưỡi: Thuộc về trung tiêu – ứng với gan

–         Phần cuối lưỡi (ở cuống họng): Thuộc về hạ tiêu – ứng với bàng quang (bọng đái).

–         Đầu lưỡi đỏ : Là Tâm hỏa rất thịnh

–         Tưa lưỡi dày là bệnh ở trung tiêu

–         Tưa lưỡi dày cợm là bệnh ở hạ tiêu.

Xem tưa lưỡi là đoán chắc được các chứng như sau:

–         Tưa trắng là : Phong hàn

–         Tưa bạc, tưa tím, tưa vàng là: Nhiệt nóng

–         Tưa xám, tưa đen là thấp nhiệt

–         Tưa xanh không bệnh mà tự nhiên xanh là điềm chết. Đàn bà chửa mà lưỡi xanh là thai chết trong bụng, nếu cả lưỡi lẫn môi xanh thì cả mẹ và con đều chết, lưỡi nổi gai đỏ hay đen bệnh thuộc hỏa rất nặng.

Lưỡi có 5 chứng chết:

  1. Lưỡi trắng mà có vằn nứt ra là chết.
  2. Lưỡi rụt vào mà môi xanh là chết
  3. Lưỡi sưng lên là khó chữa.
  4. Lưỡi dài ra là chết

Lưỡi rụt vào mà dái co lên mà mặt xanh là chứng âm hàn khó chữa.

PHÉP TRONG SẮC NGƯỜI – VỌNG

  1. Sắc hơi đen là có tà khí ở ngoài
  2. Sắc xanh là trong bụng có đau, nếu nước mũi lạnh đau nhiều
  3. Sắc vàng là tiểu tiện khó
  4. Sắc trắng là khí hư
  5. Sắc đỏ là tạng phế hư yếu
  6. Sắc xanh và bóng là nước uống đình tích lại
  7. Sắc đỏ mà khô là có lục huyết
  8. Sắc khô ráo như muội nồi đen như than là dương độc
  9. Sắc đen là âm độc

10. Nước mũi đục chảy ra là phong nhiệt

11. Nước mũi trong chảy ra là phế hàn

12. Lỗ mũi hơi sưng là tạng phế có phong tà.

MÔI VÀ MIỆNG

  1. Nhuận và đỏ là tốt
  2. Khô mà đen là xấu
  3. Đều thấy sưng đỏ là nhiệt, đều xanh và đen là hàn
  4. Chổ mép đen (môi) sậm là chết
  5. Miệng chướng lên mà thở hơi ra thối là chết.

RĂNG

  1. Răng không có tân dịch tức là khô là kinh Dương Minh nhiệt lắm.
  2. Răng khô ráo mà mạch hư là trúng thử
  3. Răng khô mà nóng khó chữa.

MẮT

  1. Mắt đỏ môi khô mà đen là dương độc
  2. Tròng mắt vàng mà sắc lại tối là thấp độc
  3. Mắt vàng tiểu và tiện đều đen mà bụng đầy đau là tích huyết.
  4. Mắt thấy mờ là sắp lục huyết.
  5. Lòng trắng vàng mà không khát, mạch trầm tế là âm độc
  6. Đuôi mắt vàng là bệnh sắp khỏi.
  7. Mắt mờ vàng là bệnh sắp khỏi
  8. Mắt nhắm không muốn trông là âm chứng
  9. Con ngươi vẫn đứng yên ít khi chuyển động là đờm

10. Quầng mắt đen cũng là có đờm, trực thị, đi lỵ là chết.

Triệu chứng kể sau đây là chứng chết:

–         Con ngươi mờ không biết ai

–         Mắt trông ngược lên

–         Con ngươi đứng thẳng mà tròn

–         Con ngươi nhỏ mà trợn lên

–         Chỉ trông nghiêng

–         Quầng mắt trũng xuống

–         Trực thị

MẶT

  1. Mặt đỏ mạch Trầm – Tế là bệnh ở kinh Thiếu Âm, ngoài nóng mà ở trong lạnh, âm thịnh cách dương ra ngoài. Chứng này nên dùng thuốc ôn, nếu dùng lầm thuốc hàn lương thì chết.
  2. Lưỡng quyền (hai gò má) và gân tai đỏ vào lúc quá trưa là hư hỏa thăng lên, mà không phải chứng thương hàn.
  3. Mặt đỏ mạch Sác mà vô lực, là bệnh âm phục ở trong là giả nhiệt.
  4. Mặt đỏ mạch Huyền – Sác là bệnh ở kinh thiếu dương nên dùng bài Tiểu Sài Hồ
  5. Diện bộ đều đỏ là chứng còn ở ngoài biểu thuộc kinh Dương Minh, nên giải biểu mà không nên công phạt ở trong lý.
  6. Mặt và môi xanh là âm hàn lắm
  7. Mặt xanh mà bụng dưới đau như vặn ra là chứng giáp âm thương hàn có thêm âm chứng
  8. Mắt, mặt cả người đều vàng tiểu tiện sẽn là thấp nhiệt
  9. Mắt, mặt người đều vàng mà bụng dưới đầy chướng rắn đau, tiểu tiện lợi là chứng thương hàn mà tích huyết.

10. Mặt trắng mà vô thần, hoặc ra mồ hôi nhiều là thoát huyết.

11. Bệnh nhân mặt trắng không nên ra mồ hôi nhiều

12. Bệnh nhân mặt đen dù là chứng hư thì những vị Sâm , Truật đại bổ phải kiêng

TAI

  1. Khô mà đen là tạng Thận kém
  2. Khí đen chổ ngư vĩ (chổ thịt lồi trên dái tai) đi vào thái dương là chết.

Tôi xét chứng hàn thì tinh thần trong trẻo – chứng nhiệt thì tinh thần hôn mụ mà lấy sắc người làm chuẩn đích là vì:

–         Chứng hàn thì mặt xanh

–         Chứng nhiệt thì mặt đỏ

–         Âm hư ở dưới bức dương lên trên thì 2 gò má đỏ, mình nóng như rang, con ngươi trắng, mặt xanh là ở trong chân hàn ngoài giả nhiệt.

–         Nếu mạch Trầm – Tế mà muốn tuyệt là triệu chứng vong dương chân tay lạnh, mặt đỏ là nhiệt quyết.

–         Mình gầy đen mà mặt nhiều ban có chấm đen là huyết khô âm hư, mình béo trắng mà mặt như bôi son là khí kém dương hư.

Trích Bảo Giám Thần Phương – L.Y Trần Văn Căng

Trả lời

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

.