fbpx

Tuổi tác khi cơ thể bị lão hóa thì cơ chế bảo vệ tự nhiên của con người cũng suy yếu dần và những mối đe dọa đến từ các gốc tự do mà chúng ta phải đối mặt cũng trở nên đa dạng hơn.

Theo thời gian, tuổi tác khi cơ thể bị lão hóa thì cơ chế bảo vệ tự nhiên của con người cũng suy yếu dần và những mối đe dọa đến từ các gốc tự do mà chúng ta phải đối mặt cũng trở nên đa dạng hơn. Bởi vậy, việc tăng cường các chất chống ôxy hóa thông qua các bữa ăn hàng ngày được coi là giải pháp tối ưu để giảm thiểu tác hại của các gốc tự do.

Tác nhân gây hại của gốc tự do

Sự nguy hiểm từ các gốc tự do

Mỗi tế bào trong cơ thể chúng ta được cấu thành từ hàng trăm ngàn phân tử, và trong cơ thể mỗi người có khoảng 60 ngàn tỷ tế bào.

Đó là một “ngân hàng” mục tiêu cỡ bự của các tên cướp mang tên “gốc tự do”.

Gốc tự do luôn là nguồn gốc của nhiều loại bệnh tật nguy hiểm, một trong số đó là bệnh mất ngủ.

Do gốc tự do là các ion có các điện tích không ổn định nên nó luôn có xu hướng lấy điện tích của các ion khác và sinh thêm hàng loạt gốc tự do mới gây nên hiện tượng oxy hóa tế bào.

Việc ăn cắp điện tử này của gốc tự do gây ra sự thay đổi của các tế bào xây dựng nên các mô, khối lượng cơ thể, tạo ra các tế bào “hư hỏng” và “biến chất“.

Gốc tự do được hình thành như thế nào?

Các gốc tự do có nguồn gốc hình thành từ các bức xạ do tia UV, vức xạ ion hóa, ô nhiễm môi trường gây tổn hại đến tế bào và dẫn đến tình trạng tổn thương các tế bào thân kinh và mạch máu gây nên bệnh mất ngủ. Nguồn gốc này được gọi là nguồn gốc ngoại sinh.

Phân tử gồm một số nguyên tử dính với nhau do tác dụng của các cặp điện tử.

Vì một lý do nào đó, một điện tử bị tách rời khỏi nhóm, điều này bắt buộc các điện tử bị tách ra phải đi ghép cặp với một electron khác để tạo ra liên kết hóa học.

Nó có thể phản ứng với gốc tự do khác hoặc phân tử trung hòa.

Như vậy, gốc tự do có thể biến các phân tử ban đầu trung hòa trở thành gốc tự do và sẽ tạo ra các chuỗi phản ứng dẫn chuyền.

Cơ chế tác động của gốc tự do

Tế bào có thể bị tổn thương, suy yếu hoặc nghiêm trọng hơn có thể bị chết đi do khả năng phá hủy của các gốc tự do

Các gốc tự do gia tăng và phá rách màng tế bào khiến chất dinh dưỡng thất thoát, tế bào không tăng trưởng, tu bổ rồi chết đi.

Nó tạo ra chất Lipofuscin tích tụ dưới da khiến da bị lão hóa, gây đột biến gen ở nhiễm sắc thể DNA, RNA.

Gốc tự do tác động đến tế bào não.

Sự hình thành các gốc tự do trong cơ thể là một quá trình tự nhiên thông qua các phản ứng hóa sinh và hoạt động enzym trong cơ thể. Tuy là quá trình sản sinh tự nhiên nhưng nếu số lượng các gốc tự nhiên tăng quá nhiều sẽ gây tổn thương cho các tế bào thần kinh

gốc tự do tác động đến tế bào não
gốc tự do tác động đến tế bào não

Chúng ta không thể nhìn thấy những tổn thương do các gốc tự do gây nên, nhưng việc các gốc tự do gia tăng nhanh chóng đó là một sát thủ thầm lặng phần lớn gây các ra các bệnh tật, đặc biệt là ảnh hưởng đến bộ não dẫn đến tình trạng suy giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ, mất ngủ về đêm, tai biến mạch máu não.

Việc hiểu đúng về nguồn gốc hình thành và tác động của các gốc tự do lên tế bào sẽ giúp bạn xác định được nguyên nhân do đâu dẫn tới tình trạng mất ngủ kéo dài. Tìm hiểu bệnh là một cách để bảo vệ sức khỏe của chính bạn.

Vậy như thế nào là tế bào biến chất ?

Tế bào biến chất đó là những tế bào bị tổn thương, không thể tiếp tục thực hiện những chức năng mà nó vốn có, ví dụ như màng tế bào bị biến đổi khiến tế bào hấp thụ nhiều chất độc hại hơn.

Tuy nhiên, gốc tự do có thể dẫn tới việc sản sinh ra lipoprotein, một loại cholesterol xấu dính chặt vào thành động mạch, làm giảm thiểu các chức năng cơ thể và thậm chí có thể gây ra những thay đổi trong cấu trúc DNA của tế bào có thể dẫn tới ung thư.

Làm thế nào để ngăn chặn

Các nghiên cứu trong những năm 90 đã chỉ ra: những người có chế độ ăn ít chất chống oxy hóa là những người ăn ít trái cây và rau quả, có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh có liên quan tới các gốc tự do.

Ngược lại, những người có chế độ ăn lành mạnh ít bị ảnh hưởng hơn nhiều.

Chất chống ôxy hóa có thể làm chậm các dấu hiệu lão hóa và giúp ngăn ngừa các bệnh về thoái hóa, bao gồm: bệnh tim mạch, suy giảm nhận thức, thị lực, sự thoái hóa của tâm trí và cơ bắp.

Chúng ta không thể ngăn cản sự xâm nhập của các gốc tự do vào cơ thể, nó là sản phẩm được tạo ra bởi hệ thống tiêu hóa của mỗi người, từ ánh nắng mặt trời chiếu lên da chúng ta, và thậm chí ngay cả trong bầu không khí chúng ta hít thở hay những gì chúng ta ăn hàng ngày ( đặc biệt những thực phẩm chế biến sẵn có nhiều hóa chất).

Những gì chúng ta có thể làm đó là cung cấp cho các gốc tự do những điện tử dễ bị lấy đi nhưng cơ thể chúng ta không bị ảnh hưởng. Cơ thể chúng ta có thể tự sản xuất các chất chống ôxy hóa tuy nhiên theo thời gian, tuổi tác khi cơ thể bị lão hóa thì cơ chế bảo vệ tự nhiên của con người suy yếu dần và những mối đe dọa đến từ các gốc tự do mà chúng ta phải đối mặt cũng trở nên đa dạng hơn.

Chất chống oxy hóa chống lại các gốc tự do

Dập tắt các gốc tự do khát điện tử là vai trò thật sự của một chất chống ôxy hóa.

Cụ thể, chất ôxy hóa có electron dư thừa để cung cấp cho gốc tự do khát máu, nhờ vậy làm vô hiệu hóa tác hại của gốc tự do.

Có hàng trăm, nếu không muốn nói là hàng ngàn chất chống oxy hóa khác nhau.

Mỗi loại có những đặc tính riêng biệt, hấp dẫn các loại gốc tự do khác nhau với những đặc tính riêng của nó.

Điều đó có nghĩa là không một chất chống ôxy hóa nào có thể phù hợp với mọi loại gốc tự do đang khao khát điện tử.

Chất chống oxy hóa phổ biến nhất

Chất chống ôxy hóa phổ biến và được biết đến nhiều nhất là các vitamin C, E, betacarotene và các dạng carotenoids tương tự khác.

Một vài khoáng chất như selenium, manganese cũng có đặc tính chống ôxy hóa, cùng với những chất chống ôxy hóa ít được biết đến hơn như: coenzyme Q10, acid lipoic, flavonoids, phytoestrogen…

Chúng ta cần những chất chống ôxy hóa nào ?

Như đã đề cập ở trên, mỗi chất chống oxy hóa cần có sự phù hợp để đáp ứng các gốc tự do khác nhau.

Do vậy, điều quan trọng là chúng ta phải có một chế độ ăn uống đa dạng và cân đối, với nhiều trái cây và rau quả.

Đồng thời giảm thiểu hoặc bỏ hoàn toàn những thực phẩm ăn nhanh chế biến sẵn, thuốc lá, rượu.

Một số thực phẩm sau đây giàu chất chống ôxy hóa: Tỏi tây, hành tây và tỏi đều có chứa hợp chất lưu huỳnh allium.

Các loại quả mọng và nho có chứa anthocyanin, trái cây và rau củ quả như bí đỏ, xoài, mơ, cà rốt và rau xanh như rau bina, rau riếp có chứa beta carotene và vitamin C

Hải sản, thịt nạc, các loại hạt và đậu có chứa các khoáng chất chống ôxy hóa như đồng, mangan, selen và kẽm;

Trà xanh, hành tây, trái cây màu xanh lá cây và táo đều có chứa flavonoids; các loại dầu, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt và bơ cũng chứa nhiều vitamin E…

Trên đây là những kiến thức về gốc tự do. Các bạn có thể xem thêm các bài khác cùng chuyên mục.

.